Khoảng mười năm trước, hầu hết những đứa trẻ đi thi đại học đều được bố mẹ định hướng vào kinh tế, bác sĩ, kỹ sư xây dựng, bách khoa. Lúc ấy, nhiều em học sinh đã “bứt rào” bằng cách lên báo kể về nỗi khổ của một đứa con phải chạy đua với... mơ ước của cha mẹ. Để đáp lại việc đó, nhiều phụ huynh nói: “Thi họa sĩ, âm nhạc rồi biết lấy gì ăn!”


Việc định hướng nghề nghiệp chưa xuất phát từ những năm tháng tiểu học, trung học có thể ảnh hưởng rất nhiều đến đam mê nghề nghiệp sau này của các em - Ảnh: Duy Minh

Khi cuộc sống nghèo khổ

Mười năm sau, người ta lại chứng kiến một làn sóng kì quặc khác, nhiều người đã tốt nghiệp đại học chẳng còn chút gì mặn mà với đại học nữa, mà giờ ai cũng phải đi học thạc sĩ. Một chị nói: “Giờ học thạc sĩ xong lương mới cao, chứ lương đại học bèo lắm”. Nhiều người, vì mức lương sẽ tăng từ 5 triệu lên 6 triệu sẵn sàng bỏ hai năm trời đi học thạc sĩ, dù không hề biết thạc sĩ liệu sẽ làm gì với cái nghề mình đang làm - Vậy cuối cùng, cái đích mà tất cả những bậc phụ huynh và cả người học hướng tới là gì? - CHỈ LÀ TIỀN

Có một thời dĩ vãng người ta vật lộn với từng miếng ăn, khổ cực trăm bề. Lúc ấy, nhìn lên chỉ thấy kỹ sư bác sĩ là ngon lành, nhìn xuống chỉ thấy nông dân cắm đầu xuống ruộng, làm một ngày mười mấy tiếng đến hết mùa cũng không đủ ăn. Cái sự khổ cực của một xã hội nghèo biến các ước mơ của người ta cũng trở nên nghèo nàn và đơn giản vô cùng, là có được tiền để trang trải cho cuộc sống khốn khổ.

Rồi tới tận lúc đã đi qua cái nghèo đó cả 20 năm, thứ duy nhất những phụ huynh già ấy còn giữ trong mình vẫn là tiền. Họ kể cho con cái nghe về những người bạn làm bác sĩ đã giàu có. Họ kể về những người thân quen đã trở thành ông to bà lớn nhờ làm chủ tịch, làm kế toán trưởng. Và họ muốn con cái của mình - một thế hệ sắp xây ra những cuộc đời mới - cũng chỉ là những đứa trẻ có ước mơ duy nhất LÀ TIỀN.


Ở các trường xa thành phố, việc tiếp cận với hướng nghiệp hay chọn lựa nghề của các em học sinh không có nhiều - Ảnh: Duy Minh

Có bao nhiêu thạc sĩ đang ngồi trong môi trường cao học thực sự biết cái họ đang học là để chuẩn bị bước đầu để họ trở thành những nhà nghiên cứu - chứ không phải vì cái bằng thạc sĩ sẽ khiến họ có lương cao hơn và được thăng chức? Có bao nhiêu sinh viên đi học ngành y tế, xây dựng hiểu rằng ngành của mình là để cứu người và xây nhà đẹp rồi mới được trả nhiều tiền - chứ không phải là làm nghề này chắc chắn sẽ ra nhiều tiền trước hết?

Những phụ huynh nghèo khổ trong một thế giới nghèo khổ, quá đỗi nhọc nhằn đã trở thành người đầu tiên gieo những hạt mầm hạn hẹp và quá đơn giản vào con đường tương lai của chính con cái mình. Thậm chí có người từng lên báo khoe rằng con tôi tuy làm chăn bò nhưng vẫn giàu. Tại sao không ai khoe rằng con tôi tuy làm chăn bò nhưng rất yêu công việc với gia súc, rất ham thích nghề nông, nó muốn cải tiến chuyện chăm sóc và nuôi bò? - Bởi vì cuối cùng, tất cả những ước mơ mà các bố mẹ ấy muốn thể hiện ra là: “Con tôi đã giàu” chứ không phải là “Con tôi rất hạnh phúc với việc cháu làm” .

... và những đứa trẻ cô đơn

Trong 12 năm đi học, có rất nhiều em học sinh đã vô tình phát hiện ra ước mơ thực sự của mình, có khi là những ước mơ rất lạ lùng, đơn giản hoặc nghe đầy vẻ hão huyền. Em muốn đi làm phim. Em muốn có một garage chuyên độ motor. Em muốn làm một người trồng nấm. Em muốn tìm hiểu về việc lai ghép hoa lan. Có hàng nghìn ước mơ như vậy, với những nghề nghiệp mới và lạ lùng mà các em thấy được từ cuộc sống, từ giao tiếp hằng ngày, từ những thầy cô hoặc người lớn nào đó mà các em quen biết. Ấy vậy mà, đến lúc đưa bút viết vào hồ sơ thi đại học, các em lại đổ xô vào quản trị kinh doanh, vào kế toán, vào bác sĩ (dù nhiều em biết mình học không giỏi lắm), chỉ bởi vì nghe nói mấy nghề ấy an toàn, có việc làm. 

Những mơ mộng rất thành thật ban đầu đã biến đi đâu mất? - Chúng bị triệt tiêu trong lời của thầy cô, trong những buổi tối rì rầm trò chuyện với cha mẹ. Cô giáo chỉ kể rằng có anh cựu học sinh giờ làm kiến trúc sư nên giàu lắm. Cha mẹ chỉ kể rằng hàng xóm nhà mình làm bác sĩ nên xây nhà 5 tầng. Bài học rỉ rả, đơn điệu, thực tế khiến cho đám trẻ mơ mộng tự ngồi dùng kéo xén bỏ bớt các họa tiết loè loẹt trong ước mơ của mình. Và chúng cho ra những hồ sơ thi đại học kinh tế, quản trị mà rất nhiều trong số các em biết nghề đó có nghĩa là làm gì. Bốn năm sau, khi nền kinh tế gặp khủng hoảng, những “kinh tế”, “quản trị” ngày ấy đua nhau đi học giờ một lần nữa lại hoang mang không biết phải làm gì trước cuộc đời.

Cứ ngồi ở bất cứ đâu trên các diễn đàn, trong những tâm sự, có hàng nghìn đứa trẻ sau này là sinh viên năm ba, năm tư thú nhận rằng: “Lúc đó em đăng ký đại vì bạn rủ, cô giáo nói chứ có biết đâu nghề này không hợp!” - Rồi đứa sinh viên 22 tuổi đó (nếu can đảm) lại phải bơi lại từ đầu cái con đường nghề nghiệp, đi tìm và học đúng cái nghề hợp với sở trường và sự thích thú của mình. Đó là lúc bốn năm cha mẹ cơm gạo nuôi em hóa thành công cốc.

Đã đến lúc sự định hướng nghề nghiệp và chọn lựa tương lai cho các em không chỉ còn gói gọn trong các bài test khả năng của bạn (miễn phí trên mạng) hay những lời khuyên bâng quơ của bạn chung lớp, lời khuyên thực dụng của cô giáo hay đo đếm một ước mơ tương lai bằng số tiền kiếm được. Sự định hướng nghề nghiệp phải bắt nguồn từ chính trung tâm của giáo dục - là đứa trẻ sắp đi thi đại học kia. Không như 10 năm trước, cha mẹ có thể ép đâu con thi đấy nữa. Các phụ huynh cũng không thể đổ công việc ấy hoàn toàn cho những thầy cô ở trường, vì cuối cùng cha mẹ sẽ là người bỏ tiền nuôi con bốn năm đại học cơ mà. Đã đến lúc cha mẹ phải là những người nhìn thấy con mình qua nhiều năm tháng, thấy những ước mơ nhỏ dấy lên trong con và dần phác hoạ cho con mình thấy đâu là con đường nghề nghiệp mà bé muốn theo đuổi.

Nếu một đứa trẻ hỏi cha mẹ: “Nếu con muốn sau này sửa chữa, làm việc với máy móc của xe máy thì sao?” - thì đó là lúc cha nên dắt con mình đến một garage xe máy và cho con quan sát công việc của một người thợ sửa chữa hoặc độ xe máy, để đứa trẻ có thể hình dung được nếu sau này mình làm nghề này, mình sẽ tay chân lấm lem, sẽ được làm việc với máy móc, sẽ ở trong garage với hàng chục chiếc xe máy khác nhau mỗi ngày. Những hiểu biết đơn giản đó là nơi một đứa trẻ dần hình thành nên ước mơ của mình, tự biết rằng liệu sức mình có phù hợp với một công việc như vậy hay không hay mình có... nên đổi sang một việc mới.

Không phải mọi người ai cũng có thể trở nên giàu có đồ sộ, nhưng bất cứ ai nếu biết cách đều có thể thu xếp để cuộc sống của mình trở nên nhẹ nhàng, hạnh phúc. Và để có thể trở nên hạnh phúc, một con người cần phải thấy vui vẻ khi làm công việc của mình mỗi ngày như một niềm yêu thích - không thì những năm tháng dài với người “bạn đời” công việc chỉ là một ác mộng kéo dài liên tiếp không hồi kết.

Cha mẹ đã đi qua rồi cái thời khổ sở, thắc thỏm vì không có miếng ăn, giờ chẳng lẽ nỡ để con cái cũng phải khổ sở vật lộn với chính cái ước mơ mà mình phải bỏ tiền ra mua cho con suốt 4 năm ròng đại học?

Duy Minh (*)

* Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tác giả, là nhà báo, blogger đang sống và làm việc tại TP.HCM

(Nguồn: http://www.thanhnien.com.vn/pages/20140327/nhung-uoc-mo-chi-goi-lai-bang-tien.aspx)

Số lần xem trang : :3746
Nhập ngày : 29-03-2014
Điều chỉnh lần cuối :12-04-2014

ĐỌC BÁO ONLINE

Hai nữ sinh chuyên Hóa tổng hợp được 14 dẫn chất ức chế tế bào ung thư mới (Báo Dân Trí ngày 10/3/2017)(11-03-2017)

Lần đầu tiên chỉnh gen chữa thiếu máu hồng cầu thành công (Báo Tuổi Trẻ ngày 7/3/2017)(08-03-2017)

Kỷ nguyên của người sinh học (Báo Thanh Niên 16/02/2017) (17-02-2017)

Nên truyền thông cho nghiên cứu khoa học của sinh viên (Báo Tuổi Trẻ ngày 02/01/2017)(04-01-2017)

Vườn rau sạch tiền tỉ của anh thợ cơ khí (Báo Thanh niên ngày 25/12/2016)(26-12-2016)

Ai làm nông nghiệp công nghệ cao? (Báo Tuổi Trẻ 22/12/2016)(23-12-2016)

Khởi nghiệp cần 200% sức lực và sẵn sàng đón nhận thất bại (Báo Dân Trí ngày 5/12/2016)(06-12-2016)

Ngành công nghệ sinh học cần đầu tư lớn để mang lại sản phẩm có giá trị đặc biệt (Báo Một Thế Giới ngày 01/12/2016)(03-12-2016)

Chàng tỉ phú thạc sĩ nông dân (Báo Tuổi Trẻ ngày 26/11/2016)(27-11-2016)

Học cái gì và như thế nào? (Báo Tuổi Trẻ ngày 8/11/2016)(09-11-2016)

7 điều bạn phải nhắc nhở bản thân mỗi ngày để sống vui hơn (Báo Thanh niên ngày 01/11/2016)(02-11-2016)

Phó giáo sư trẻ nhất Việt Nam 32 tuổi (Báo VnExpress ngày 31/10/2016)(01-11-2016)

Nghèo ý tưởng khởi nghiệp, sinh viên nên tự trách mình (Báo Thanh Niên ngày 30/10/2016)(30-10-2016)

Thư Ban biên tập Báo Tuổi Trẻ: Tân sinh viên khó khăn, hãy gọi Tuổi Trẻ (21/10/2016)(21-10-2016)

Rau sạch nửa triệu đồng một kg ở miền Tây(19-10-2016)

Thủ tướng mong thanh niên khởi nghiệp có ước mơ lớn (Báo Tuổi Trẻ 16/10/2016)(18-10-2016)

Thủ tướng:"Thanh niên muốn khởi nghiệp chưa được hỗ trợ hãy lên tiếng"(16-10-2016)

Dự án trồng gạo sạch đoạt giải nhất cuộc thi khởi nghiệp (Báo Tuổi Trẻ ngày 2/10/2016)(03-10-2016)

Kiến thức, kỹ năng và sự tự tin là chìa khóa để không thất nghiệp (Báo Giáo dục Việt Nam 19/9/2016)(20-09-2016)

Phá hoại môi trường sẽ phải ra tòa hình sự quốc tế (Báo Thanh Niên 18/9/2016)(18-09-2016)

Nhà văn Trang Hạ khuyên sinh viên học làm người tử tế (Báo Giáo dục Việt Nam 17/9/2016)(17-09-2016)

5 kỹ năng không bao giờ lỗi thời (Báo Thanh niên Online 4/9/2016)(04-09-2016)

Dù vào đời từ vị trí kẻ yếu, hãy hết lòng và đừng nghĩ khó!(30-08-2016)

Lần đầu tiên Việt Nam xây dựng hệ thống chỉ số trích dẫn khoa học(24-06-2016)

Thiết bị phát hiện bệnh sốt rét chỉ trong 5 giây (06-06-2016)

Bế tắc ở giảng đường: Cái giá của việc đánh mất ý nghĩa cuộc sống(31-05-2016)

100 tỉ đồng chào đón bạn trẻ khởi nghiệp (19-05-2016)

Đại học giúp bạn có việc, nhưng không giúp làm giàu(04-04-2016)

Nuôi côn trùng trong nhà làm thực phẩm(20-01-2016)

​4 người Việt vào nhóm “nhà khoa học ảnh hưởng nhất thế giới” (29-12-2015)

Euréka 2015: Võ Lâm Khánh Duy, Nguyễn Xuân Giềng giành giải đặc biệt (29-12-2015)

Một tập đoàn Trung Quốc tuyên bố có công nghệ nhân bản người(29-12-2015)

Người nước ngoài khuyên Việt Nam phát triển năng lượng sạch(21-12-2015)

Mười năm Giải thưởng Honda cho Kỹ sư và Nhà khoa học trẻ(21-12-2015)

1.001 tư thế ngủ độc đáo của sinh viên(10-11-2015)

Sen đá: Thành công do sự khác biệt(29-10-2015)

Học bổng trao đổi sinh viên: Cần bảng điểm tốt(26-10-2015)

Xây giá trị bên trong và "nguyên tắc 11 giây" bề ngoài (24-10-2015)

Học để thoát nghèo hay để nghèo đi(14-10-2015)

"Cần chuyển nền giáo dục theo hướng tạo ra những con người tự chủ"(14-10-2015)

Cô học trò lớp 9 sáng chế nhang trừ muỗi từ bã trà (07-10-2015)

Góc tối tàn khốc của gã khổng lồ đa cấp: Con “hổ giấy” nợ nần(06-10-2015)

Sinh viên ăn mì gói dành tiền tập kinh doanh(21-09-2015)

6 ​kỹ năng vàng cho sinh viên mới(21-09-2015)

Chẩn đoán dị tật thai nhi từ giai đoạn tiền làm tổ(21-09-2015)

Thông tin bất ngờ về năng suất nghiên cứu khoa học ở một số đại học lớn(21-09-2015)

Gặp nữ sinh xin tiền bố mẹ xây bể nước cho "làng ung thư" (24-08-2015)

Doanh nghiệp đề nghị mua Đại Học An Giang (24-08-2015)

Nhật Bản tổ chức cuộc thi thiết kế nhà vệ sinh "thông minh" (26-06-2015)

Cuộc thi Kỳ vọng Việt Nam 20 năm tới "Nhà khoa học Việt Nam đoạt giải Nobel danh giá"(26-06-2015)

Nhật Bản tìm ra phương pháp phát hiện ung thư sau 3 phút (22-06-2015)

Kỳ vọng nền nông nghiệp Việt Nam 20 năm tới hiện đại, an toàn (16-06-2015)

Loại thảo dược mọc nhiều ở Việt Nam chứa chất kháng ung thư(07-06-2015)

“Đạo văn” ngày càng đáng báo động (01-06-2015)

Tạp chí STINFO số 4/2015(10-04-2015)

Con đường hoàn nguyên của loài người (19-03-2015)

Tin tức(27-11-2014)

Đọc ngẫm nghĩ cho vui(10-11-2014)

Xuất khẩu cây thủy sinh sang Đan Mạch, Singapore(22-10-2014)

Ý tưởng táo bạo từ nghề thu mua ve chai (21-10-2014)

Ô nhiễm đất: SOS! - ​Kỳ 1: Sống chung với độc hại (14-10-2014)

Tự tạo cơ hội - Kỳ 69: Về quê bán nước mắm(07-10-2014)

Ký sự Organic - Kỳ 7: Nỗi ám ảnh GMO và chất độc da cam(07-10-2014)

Ô nhiễm từ con người(01-10-2014)

Khởi nghiệp từ những chắt chiu (01-10-2014)

Bật mí bí quyết trở thành "Nhân tài Đất Việt"(30-09-2014)

Nền kinh tế vẫn tiếp tục khó khăn dài dài(29-09-2014)

Brazil thả muỗi chống sốt xuất huyết(26-09-2014)

Tạo “năng lượng xanh” từ khuẩn E.coli (05-09-2014)

Làm giáo dục rất dễ kiếm lời nếu không có tâm(05-09-2014)

Loại bỏ thành công virút HIV khỏi tế bào người(23-07-2014)

Tự chế nước hoa xanh xịt phòng (Báo Tuổi trẻ 20/7/2014)(21-07-2014)

Tái chế chất thải điện tử để bảo vệ môi trường (Báo Tuổi trẻ 24/6/2014)(21-07-2014)

Ra chợ gặp nấm... Trung Quốc (Báo Tuổi trẻ 5/7/2014)(06-07-2014)

Tỏi đen và những điều kỳ diệu (Báo Tuổi trẻ 27/6/2014)(27-06-2014)

Chỉ 2,37% sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học (Báo Thanh niên 11/6/2014) (12-06-2014)

Xác định “phác thảo” protein đầu tiên ở người (Báo Tuổi trẻ 29/5/2014)(30-05-2014)

Thomas Friedman: Sinh viên phải biết tự tạo việc làm (Báo Thanh niên 10/5/2014)(13-05-2014)

Ngồi nhầm giảng đường: Học xong... không biết làm gì (Báo Thanh niên 7/5/2014)(08-05-2014)

Ngậm ngùi... cử nhân (Báo Tuổi trẻ 4/5/2014)(06-05-2014)

Cô sinh viên với ước mơ sản xuất kem chống muỗi xanh (Báo Tuổi trẻ 3/5/2014)(06-05-2014)

Nuôi sụn người trong phòng thí nghiệm (Báo Thanh niên 1/5/2014)(06-05-2014)

Sinh viên công bố công trình trên tạp chí quốc tế (Báo Tuổi trẻ 1/5/2014)(06-05-2014)

Da nhân tạo đầu tiên trên thế giới từ tế bào gốc (Báo Tuổi trẻ 27/4/2014)(28-04-2014)

Lập trình lại ADN ngăn bệnh nan y (Báo Thanh niên 27/4/2014)(28-04-2014)

Kỹ sư công nghệ... mứt chuối phồng (Báo Lao động 17/4/2014)(17-04-2014)

Đi xin việc: “Bạn thành công khi bạn là chính mình” (Báo Tuổi trẻ 24/03/2014) (24-03-2014)

Hơn 72.000 cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp (Báo Thanh niên 22/03/2014) (22-03-2014)

Toilet năng lượng mặt trời đầu tiên trên thế giới (Báo Tuổi trẻ 14/3/2014)(16-03-2014)

Thử nghiệm nhiên liệu sinh học từ thực vật sa mạc (Báo Thanh niên 26/01/2014)(03-03-2014)

'Bắt' vi sinh vật làm phân bón (Báo Thanh niên 01/03/2014)(02-03-2014)

Việt Nam sản xuất thành công trứng gà giàu Omega 3 (Báo Tuổi trẻ 20/2/2014)(21-02-2014)

Bước tiến mới trong việc sản xuất da nhân tạo (Báo Tuổi trẻ 07/02/2014)(07-02-2014)

Tìm thấy gien liên quan đến vô sinh (Báo Thanh niên 06/02/2014)(06-02-2014)

Lắng nghe hồn thời đại (Báo Tuổi trẻ 01/02/2014)(01-02-2014)

Dùng hạt cà phê phát hiện formol trong bún (Báo Thanh niên 22/01/2014)(22-01-2014)

Đưa công nghệ sinh học vào nông nghiệp (Báo Tuổi trẻ 14/01/2014)(14-01-2014)

Heo phát sáng (Báo Thanh niên 28/12/2013)(28-12-2013)

Du học - đi để khởi nghiệp, đi để trở về (Báo Tuổi trẻ 26/12/2013)(27-12-2013)

Những sáng kiến bạc tỉ (Báo Thanh niên 25/12/2013) (25-12-2013)

Vinh danh 10 “Quả Cầu Vàng” năm 2013 (20/12/2013)(20-12-2013)

Euréka - ươm mầm đam mê khoa học - Kỳ 1: Quả ngọt mang tên Euréka (16/12/2013)(17-12-2013)

Ép nhà khoa học nói dối (15/12/2013)(15-12-2013)

Công bố 10 gương mặt nhận giải thưởng Quả cầu vàng 2013 (14/12/2013)(14-12-2013)

Mỹ phẩm được làm từ những nguyên liệu “lạ” (7/12/2013)(07-12-2013)

Từ điển Mỹ chọn "khoa học" là từ của năm 2013 (6/12/2013)(06-12-2013)

Tái chế nhựa, tàn dư thuốc lá, nhớt thải(20-11-2013)

Trang liên kết

 

 

 

 

Chào bạn !
X

Xin mời bạn đặt câu hỏi !

Họ tên
 
Email /Fb/Điện thoại:

Nội dung:

Số xác nhận : tám hai năm năm